Torbalama Makineleri

Kullanım alanları

Torbalama makineleri, dökme ürünün tartılarak satışa ya da sevkiyata hazırlandığı her tesiste kullanılır:

• Hububat depoları ve tüccarlar: buğday, arpa, mısır ve bakliyatın torbalanması
• Un ve yem fabrikaları: un, kepek, öğütülmüş ve peletlenmiş yem
• Gübre üreticileri: granül ve polimer gübre
• Pelet ve yakacak: odun peleti, biyokütle ve kömür
• Maden ve yapı malzemesi: pomza, kum ve öğütülmüş mineraller
• Kömür torbalama tesisleri: sevkiyat öncesi 25–50 kg çuvallarda kömür
• Tohum ve plastik granül: tane yapısı düzenli, serbest akan ürünler

Torbalama makinesi seçerken nelere bakılır?

Aynı ağırlıkta torba dolduran iki makine, farklı ürünlerde çok farklı sonuç verebilir. Teklif hazırlarken baktığımız ölçütler şunlar:

1. Ürünün akışı. Ürün kendi ağırlığıyla düzenli akıyorsa klapeli model yeterlidir. Hazne içinde köprü yapıyor, topaklanıyor ya da akışı kesik kesik oluyorsa ürünü bantla ya da helezonla taşıyan bir model gerekir.

2. Tane boyutu ve kırılganlık. İri ve düzensiz parçalar klape ağzında sıkışabilir; kırılgan pelet ise sert kapanan klapede ufalanır. Bu ürünlerde bant besleme hem akışı hem ürünün bütünlüğünü korur.

3. Yoğunluk ve torba hacmi. 25 kg hububat ile 25 kg pelet aynı torbaya sığmaz. Hafif ürünlerde torba hacmi büyür; dolum ağzı ve torba ölçüsü buna göre seçilir. Bu yüzden teklif aşamasında ürünün yoğunluğunu sorarız.

4. Nem ve toz. Nemli ürün yüzeylere yapışarak akışı bozar; çok kuru ve ince ürün ise toz kaldırır. Toz için helezonlu besleme, pnömatik torba tutucu ve toz emiş bağlantısı birlikte düşünülür.

5. Gerçek kapasite hedefi. Saatlik ihtiyacı günlük hedeften hesaplamak en sağlıklısıdır: 8 saatlik vardiyada 2.000 torba hedefi, molalar ve torba değişimi düşüldüğünde saatte 250 torbanın üzerinde bir makine gerektirir. Hedef tek istasyonun sınırını aşıyorsa çift hazneli ya da iki istasyonlu model seçilir.

6. Hattın geri kalanı. Torbalama makinesi hattın yalnızca bir parçasıdır. Dikiş makinesi ve konveyör aynı hızda çalışmazsa hat, en yavaş parçanın hızına iner.

Torbalama hattında neler bulunur?

Bir torbalama hattı yalnızca tartım ünitesinden oluşmaz. İhtiyaca göre şu parçalar birlikte planlanır:

• Bunker ya da besleme: ürünün makineye düzenli gelmesini sağlar
• Tartım ünitesi: klape, bant ya da helezonla ürünü hedef ağırlığa getirir
• Pnömatik torba tutucu: torbayı dolum boyunca ağızda sabit tutar
• Torba dikiş makinesi: dolu torbanın ağzını kapatır
• Konveyör: torbayı dikişe ve paletleme noktasına taşır
• Toz emiş bağlantısı: tozlu ürünlerde dolum ağzındaki tozu toplar

Verimlilik hesabı: fazla dolumun maliyeti

Torbalama makinesinin kazandırdığı değer, yalnızca saatte doldurulan torba sayısıyla ölçülmez. Elle ya da ayarı kaçmış bir makineyle yapılan dolumda torbalar çoğu zaman bilinçli olarak biraz fazla doldurulur; eksik torba şikâyet getirdiği için operatör emniyet payı bırakır. Bu pay küçük görünür ama yıl boyunca birikir.

Basit bir örnek: günde 2.000 torba dolduran bir tesiste her torbaya ortalama 200 g fazla ürün giriyorsa, günlük kayıp 2.000 × 0,2 = 400 kg olur. Yılda 250 çalışma günüyle bu, 400 × 250 = 100.000 kg, yani 100 ton ürün eder. Ortalama fazla dolum 50 g’a indirildiğinde aynı hesap 2.000 × 0,05 × 250 = 25 ton verir; aradaki 75 ton, satılabilir ürün olarak işletmede kalır.

Kapasite tarafında da benzer bir hesap yapılır. Bir makinenin saatlik kapasitesi, hattın kesintisiz çalıştığı varsayımıyla verilir. 8 saatlik vardiyada toplam 45 dakikalık mola, torba değişimi ve kısa duruş varsa, fiilen çalışılan süre 8 − 0,75 = 7,25 saattir. Saatte 300 torba dolduran bir makine bu vardiyada 7,25 × 300 = 2.175 torba çıkarır. Günlük hedefinizi bu gerçekçi süreye göre hesaplamak, makine seçiminde yanılgıyı önler.

Hat yerleşimi örnekleri

Aynı makine, tesisin yerleşimine göre farklı düzenlerde kurulabilir. Sık karşılaşılan üç örnek:

• Silo altı düz hat: ürün silodan ya da bunkerden doğrudan makineye iner; dolu torba konveyörle dikiş makinesine, oradan istif noktasına düz bir çizgide ilerler. Tavan yüksekliği yeterli tesisler için en sade düzendir.
• Konveyör beslemeli düzen: silonun hemen altında yer yoksa ürün helezon, elevatör ya da bantla makinenin üstündeki bunkere taşınır. Böylece torbalama noktası, sevkiyata en yakın yere alınabilir.
• Köşe dönüşlü hat: salon uzunluğu düz bir hatta yetmiyorsa dikiş sonrası konveyör 90 derece döndürülür. Bu düzende torbanın dönüşte devrilmemesi için konveyör geçişi dikkatle planlanır.

Hangi düzen seçilirse seçilsin, operatörün torba takma noktasına rahat erişmesi, boş torba stoğunun el altında durması ve dolu torbaların istif alanına engelsiz ulaşması hattın gerçek hızını belirler.

Operatörün bir torbadaki iş akışı

Yarı ve tam otomatik hatlarda operatörün işi, her torbada tekrarlanan kısa bir döngüdür:

• Boş torbayı dolum ağzına geçirir ve torba tutucuyu kapatır
• Makine hedef ağırlığı tartar, torbayı doldurur ve tutucuyu bırakır
• Dolu torba konveyöre iner; torba ağzı düzeltilerek dikiş makinesine yönlendirilir
• Bu sırada operatör bir sonraki boş torbayı hazırlar

Döngünün en uzun kısmı çoğu zaman torba takmadır. Boş torbaların doğru yönde ve el altında istiflenmesi, operatörün her torbada eğilip dönmesini önleyerek saatlik kapasiteyi doğrudan artırır.

Bakım ve temizlik

Torbalama makinesi tozlu ve sürekli çalışan bir ortamda görev yapar. Düzenli bakım hem hassasiyeti korur hem de beklenmedik duruşları azaltır:

• Tartım haznesi ve dolum ağzı: yapışan ürün birikintisi tartıma eklenir; bu yüzeyler vardiya sonunda temizlenir
• Klape, bant ve helezon: klape kenarlarında aşınma, bantta gerginlik ve kayma, helezonda birikinti düzenli aralıklarla kontrol edilir
• Pnömatik sistem: hava hattında su ve yağ birikimi kontrol edilir, kaçak olan bağlantılar giderilir
• Kontrol tartımı: ağırlığı bilinen bir yükle ya da dolu bir torbanın ayrı bir baskülde tartılmasıyla makinenin doğruluğu sınanır
• Ürün değişimi: farklı ürüne geçerken bunker ve hazne boşaltılıp temizlenir; karışmaması gereken ürünlerde bu adım atlanmaz

Teklif için hangi bilgiler gerekir?

Size en uygun modeli ve hat düzenini önerebilmemiz için şunları yazmanız yeterli:

• Torbalanacak ürün ve mümkünse yoğunluğu
• Torba ağırlığı ve saatte hedeflenen torba sayısı
• Torba ağzının dikişle mi, başka bir yöntemle mi kapatılacağı
• Ürünün makineye nereden geleceği: silo, bunker ya da konveyör

Teklif taleplerine 3–4 saat içinde dönüş yapıyoruz.