Ağır Tip Basküller

Yer baskülü nedir?

Yer baskülü, zemine ya da zemin üstüne yerleştirilen çelik platformu ve altındaki yük hücreleriyle palet, kasa, bobin veya uzun malzeme gibi ağır yükleri tartan ağır tip baskül türüdür. Sahada yer kantarı ya da palet kantarı adlarıyla da anılır. Platform genellikle dört köşesindeki dört yük hücresine oturur; yük bu hücrelere dağılır ve tartım göstergesi hepsinin sinyalini toplayarak tek bir sonuç verir. Uzun ya da büyük platformlarda hücre sayısı altıya veya sekize çıkarılabilir.

Yükü parça parça tartmak ya da tahmini ağırlıkla sevk etmek, hem zaman kaybettirir hem de stokta ve faturada açıklanamayan farklar bırakır. Ağır tip baskül, forkliftin ya da transpaletin getirdiği yükü tek seferde tartar; sonuç göstergede okunur, istenirse yazıcıya ya da bilgisayara aktarılır. Meram ağır tip basküllerinde OIML R60 yük hücreleri kullanılır; CP, TP, U tipi ve MB’de bu hücreler C4 sınıfındadır, CP ve TP modellerindeki hücreler ayrıca IP68 korumalıdır.

Hangi ağır tip baskülü seçmeliyim?

Bu grupta modeli kapasiteden önce yükün geliş şekli ve biçimi belirler. Forkliftle bırakılan yük, transpaletle sürülen palet ve vinçle indirilen blok farklı platform ister. Kısaca:

• Forkliftle gelen palet, kasa ve genel ağır yük: CP
• Transpalet ya da tekerlekli arabayla rampadan çıkılan yük: TP
• Transpaletten indirmeden palet tartımı, sık yer değiştirme: U tipi palet baskülü
• Boyu değişen büyük yükler, taşınabilir çözüm: MB modüler baskül
• Demir çubuk, profil ve sac paketleri: demirci kantarı
• Blok mermer ve plaka: mermer kantarı

Modeller bir bakışta

CP ve TP: genel amaçlı platform yer baskülleri

CP, çift şaseli çelik platformuyla depoda, üretim sahasında ve sevkiyat alanında gün boyu yük alan bir yer baskülüdür. Yükleme çoğunlukla forkliftle yapılır; platform zemine gömülerek ya da yanına rampa eklenerek kurulabilir. TP ise yekpare çelik platformlu ve iki yanında rampası olan bir modeldir. Platform yerden yaklaşık 10 cm yükseklikte olduğu için transpalet ve tekerlekli arabalar rampadan çıkıp diğer taraftan inerek tartılır; zemine çukur açmak gerekmez. İki modelde de dört adet IP68 korumalı, OIML R60 C4 yük hücresi kullanılır.

U tipi palet baskülü ve MB modüler baskül

U tipi palet baskülü, açık ağızlı U formu sayesinde transpaletin çatallarını içine alır: palet tartım kollarının üzerine bırakılır, transpalet geri çekilir ve tartım yapılır. Tekerlekleri ve kulpu olduğu için bir bölümden diğerine taşınabilir; tartım noktası sık değişen depolarda pratik bir palet kantarıdır. MB modüler baskül iki ayrı U formunda tartım modülünden oluşur. Modüller arasındaki mesafeyi kullanıcı belirler; böylece kısa bir kasa da uzun bir makine gövdesi de aynı baskülle tartılabilir. Taşıma kulpları sayesinde iş bittiğinde kaldırılıp yerine konur.

Demirci kantarı: demir çubuk ve sac

İnşaat demiri, profil ve sac paketleri boyları nedeniyle standart bir platforma sığmaz; uçları taşan yük ise zemine değerek ölçümü bozar. Demirci kantarı bu yüzden uzun platformla, ölçüsü yüke göre belirlenerek üretilir. Platform boyuna göre altında 4 veya 8 adet OIML R60 yük hücresi bulunur. Haddehanelerde, demir-çelik depolarında ve sac satış noktalarında kullanılır.

Mermer kantarı: blok ve plaka tartımı

Ocaktan çıkan blok mermer hem çok ağırdır hem de platforma vinçle ya da iş makinesiyle sert bir şekilde bırakılır. Mermer kantarı bu koşullar için çelik platformla ve 30 tonluk WTL baskı tipi OIML R60 yük hücreleriyle kurulur. Platform ölçüsü ve kapasite, tartılacak blokların boyutuna göre siparişte belirlenir. Ocakta sevkiyat öncesi tartımın yanında fabrikada plaka ve blok girişinde de kullanılabilir.

Forklift ve transpaletle yükleme: platform neye göre seçilir?

Ağır tip baskülde platformu zorlayan şey çoğu zaman yükün kendisi değil, yükün platforma geliş biçimidir. Forklift paleti birkaç santimetre yukarıdan bıraktığında, hücrelere kısa bir an için yükün ağırlığından belirgin biçimde fazla bir kuvvet biner. Çatal uçlarının platform yüzeyine sürtünmesi, frenleme ve ani dönüşler ise yatay kuvvet doğurur. Bu nedenle forkliftle çalışılan sahada platformun yalnız kapasitesine değil, gövde rijitliğine ve hücrelerin aşırı yükten korunma payına da bakılır.

Platformun üzerinden forkliftin kendisi de geçecekse hesap değişir. Bu durumda baskül yalnız yükü değil, forkliftin aks yükünü de taşımak zorundadır. Örneğin kendi ağırlığı 3.500 kg olan bir forklift 2.000 kg’lık bir paletle platformu geçerse, platforma toplamda 5.500 kg biner ve bu yükün büyük kısmı ön aksta toplanır. Tartılacak paletin yalnız 2.000 kg olması, böyle bir kullanımda platformun da 2.000 kg’a göre seçilebileceği anlamına gelmez.

Transpaletle çalışmada darbe daha azdır ama tekerlek yükü küçük bir alanda yoğunlaşır. Dar tekerlekler platform sacında iz bırakabilir; rampa eğimi ise operatörün dolu transpaleti rahatça itebileceği ölçüde tutulmalıdır. TP’nin yerden yaklaşık 10 cm yüksekliği ve iki yanındaki rampaları bu kullanım için düşünülmüştür; U tipi palet baskülünde ise transpalet platforma hiç çıkmaz, çatallar U’nun içinde kalır.

Köşe yük testi: dört köşe aynı sonucu vermeli

Dört hücreli bir platformda yük her zaman tam ortaya konmaz. Palet bir köşeye yakın bırakıldığında da aynı sonucun okunması gerekir. Bunu doğrulamanın yolu köşe yük testidir:

• Bilinen bir test ağırlığı önce platformun ortasına konur ve değer not edilir
• Aynı ağırlık sırasıyla dört köşeye taşınır, her köşenin değeri okunur
• Köşeler arasındaki fark, toplama kutusundaki ayarla giderilir
• Uzun platformlarda test, ara hücrelerin üzerine gelen bölgelerde de tekrarlanır

Kurulumdan sonra yapılan bu test, sert bir darbe ya da hücre değişiminden sonra da tekrarlanmalıdır. Köşeler arasında giderek büyüyen bir fark, çoğu zaman platform altına sıkışmış bir cisim, oturmamış bir ayak ya da hasar görmüş bir hücre işaretidir.

Palet tartımında dara

Palet tartımında asıl merak edilen çoğu zaman paletin değil, üzerindeki malın ağırlığıdır. Göstergede dara iki şekilde alınır: boş palet platforma konup dara tuşuna basılır ya da paletin bilinen ağırlığı göstergeye önceden girilir. İkinci yöntem, aynı tip paletin gün boyu tekrar tekrar kullanıldığı hatlarda zaman kazandırır.

Basit bir örnek: platform 1.180 kg gösteriyor ve paletin kendi ağırlığı 25 kg ise net ürün 1.155 kg’dır. Ancak ahşap paletlerin ağırlığı nem ve kullanım süresine göre değişir; yağmur almış bir palet kuru olandan birkaç kilogram ağır gelebilir. Hassas sonuç gereken işlerde sabit dara yerine her paleti ayrıca tartmak daha güvenlidir.