Sıvı Dolum Makineleri

Sıvı dolum makinesi nedir?

Sıvı dolum makinesi, boya, kimyasal ve gıda sıvılarını teneke, bidon, kova ve varil gibi ambalajlara istenen miktarda aktaran sistemdir. LF bu işi hacimle değil ağırlıkla yapar: kap tartım platformunun üzerinde dururken sıvı akar, ağırlık hedefe ulaştığında dolum vanası kapanır. Bu yönüyle LF, kilogramla satılan ürünler için tartımlı bir bidon, teneke ve varil dolum makinesidir; küçük şişe, kozmetik ya da ilaç ambalajlarında ise genellikle hacimsel çalışan farklı makineler kullanılır.

Ölçülü kap ya da göz kararıyla yapılan dolumda iki sorun bir arada yaşanır. Birincisi, aynı litre sıcaklığa ve ürünün yoğunluğuna göre farklı bir kilogram eder; etikette yazan ağırlık her partide tutmaz. İkincisi, operatör son kısmı yetiştirmeye çalışırken ya taşırır ya da eksik bırakır; bu da hem ürün kaybı hem de temizlik demektir. Tartımlı sıvı dolum, ölçümü doğrudan kilogram üzerinden yaptığı için ilk sorunu ortadan kaldırır; iki kademeli dolum ise ikincisini çözer.

Hangi dolum ayarı benim ürünüme uygun?

LF tek bir modeldir; ürünün ve ambalajın yapısına göre farklı biçimde yapılandırılır. Kısaca:

• Kilogramla satılan boya, vernik ve kimyasallar: net dolum, kabın darası düşülerek
• Sevkiyat için toplam ağırlığın bilinmesi gereken ambalajlar: brüt dolum, kapla birlikte
• Köpüren ya da sıçrayan sıvılar: uzun tutulan yavaş kademe
• Solventli, yanıcı buhar çıkaran ürünler: Ex-proof seçenek
• Aşındırıcı kimyasallar: ürüne uygun malzemeden dolum vanası

İki kademeli dolum: hız ve doğruluk birlikte

Tek hızla çalışan bir vanada iki seçenek vardır: ya hızlı doldurup son kısımda hedefi aşmak ya da yavaş doldurup kapasiteden vazgeçmek. LF dolumu iki kademeye ayırır. Kabın büyük kısmı yüksek debiyle dolar; ağırlık hedefe yaklaştığında vana kısılır ve son kısım düşük debiyle tamamlanır. Böylece kap başına geçen süre kısa kalırken hedefin aşılma payı da küçülür.

Net ve brüt dolum

Net dolumda boş kap önce tartılır ve darası düşülür; makine yalnızca içine giren sıvının ağırlığını sayar. Metal teneke ve varillerde kap ağırlıkları birbirinden biraz farklı olabileceği için etikette net ağırlık yazan ürünlerde bu yöntem tercih edilir. Brüt dolumda ise kap ve içerik birlikte hedeflenir; toplam sevkiyat ağırlığının önemli olduğu durumlarda kullanılır. İki çalışma şekli aynı makinede seçilebilir.

Ex-proof seçenek: solventli ve yanıcı ürünler

Tiner, solvent bazlı boya ve benzeri ürünler doldurulurken ortamda yanıcı buhar oluşur. Bu tür tesislerde elektrikli donanımın patlayıcı ortama uygun olması gerekir. LF bu ihtiyaç için Ex-proof seçenekle yapılandırılabilir. Tesisinizin hangi bölge sınıfında olduğunu teklif aşamasında belirtmeniz, doğru donanımın seçilmesi için yeterlidir.

Kap tipine göre: teneke, bidon, kova ve varil dolumu

Teneke dolum makinesi, bidon dolum ya da varil dolum olarak aranan işlerin hepsi aynı tartım ilkesine dayanır; farkı kabın ağız çapı, yüksekliği ve ağırlığı yaratır. Dar ağızlı bidonda dolum ağzının kaba nasıl gireceği, geniş ağızlı kovada sıçramanın nasıl önleneceği, ağır varilde ise kabın platforma nasıl getirileceği planlanır. Bu ayrıntılar kabınızın ölçülerine göre teklif aşamasında belirlenir.

Tartımlı ve hacimsel dolum: fark nerede başlar?

Hacimsel dolum makineleri belirli bir hacmi ölçer; piston, pompa ya da zamanlı bir vana ile kaba her seferinde aynı litreyi gönderir. Yoğunluğu sabit, ambalajı küçük ve adedi yüksek ürünlerde bu yöntem hızlıdır. Ancak ürün kilogramla satılıyorsa hacim yalnızca dolaylı bir ölçüdür: hacimden ağırlığa giden yolun ortasında yoğunluk durur ve yoğunluk partiden partiye, hatta gün içinde değişebilir.

Tartımlı dolumda bu ara adıma gerek kalmaz. Kap tartım platformunun üzerindeyken dolar, makine doğrudan kilogramı izler. Yöntemin bir bedeli de vardır: tartımın kararlı olması için kabın platformda sakin durması ve son kısmın yavaş akması gerekir; bu yüzden çok küçük ambalajlarda hacimsel makineler kadar hızlı değildir. Tartımlı dolum, kap başına ağırlığın ve ürün değerinin yüksek olduğu teneke, bidon, kova ve varilde öne çıkar; birkaç gramlık fark bu ambalajlarda her kapta tekrarlanan bir kayba dönüşür.

Viskozite, köpürme ve sıcaklık

Viskozite. Akıcı bir solvent ile koyu bir dolgu boyası aynı vana açıklığından çok farklı debilerle akar. Koyu üründe hızlı kademe uzar; vana kapandıktan sonra ağız ile kap arasında “havada kalan” ürün miktarı da artar. İki kademeli dolumda kademe geçiş noktası ve son kapanma noktası bu yüzden ürüne göre belirlenir: vana, hedefin biraz öncesinde kapanır ve yolda olan ürün hedefi tamamlar. Akıcılık sıcaklıkla da değiştiği için, kışın ve yazın aynı ayarla çalışan bir hatta geçiş noktalarının mevsime göre gözden geçirilmesi gerekebilir.

Köpürme. Deterjanlar, bazı reçineler ve emülsiyonlar kaba serbest düştüğünde köpürür. Köpük kabı erken doldurmuş gibi görünür, ardından taşmaya yol açar. Köpüren ürünlerde sıvının kabın tabanına yakın bir noktadan, yüzeyin altından verilmesi ve hızlı kademenin kısa tutulması köpüğü belirgin şekilde azaltır.

Sıcaklık. Sıvılar ısındıkça genleşir; aynı ağırlıktaki ürün sıcakken daha büyük hacim kaplar. Hacimsel dolumda sıcaklık değişimi doğrudan ağırlık sapmasına dönüşür. Tartımlı dolumda ağırlık değişmez; yine de ürün sıcak dolduruluyorsa kabın üstte bırakılan boşluğu, soğuyan ürünün çekmesi düşünülerek seçilmelidir.

Yüzey altı dolum ve damlama kontrolü

Dolum ağzının kabın içine indirildiği ve sıvının yüzeyin altından verildiği yönteme yüzey altı ya da dalgıç dolum denir. Genel uygulamada ağız dolum başında kabın tabanına yakındır, sıvı yükseldikçe yukarı çekilir. Yöntem köpürmeyi ve sıçramayı azaltır; yanıcı ürünlerde serbest düşüşün artırdığı buhar oluşumunu da sınırlar. Dar ağızlı bidonlarda dolum ağzının çapı, kabın ağız çapına göre belirlenir.

Dolum bittikten sonra ağızdan damlayan ürün, kabın dışını ve tartım platformunu kirletir; kova ve tenekede kapak kenarına damlayan boya ayrıca temizlik işi çıkarır. Damlamayı önlemek için ağız ucunun kapanma biçimi ürünün akıcılığına göre seçilir ve kap istasyondan alınmadan önce ucun kabın içinde süzülmesine kısa bir süre tanınır. LF için hangi dolum ağzı düzeninin uygun olduğu, kabınız ve ürününüz üzerinden teklif aşamasında belirlenir.

Kap tipleri ve ağız ölçüleri

• Teneke: boya ve vernikte yaygındır; kapaklı ya da ağızlı olabilir, metal olduğu için kap ağırlıkları arasında küçük farklar görülür
• Bidon: çoğunlukla dar ağızlı plastik ambalajdır; dolum ağzının ağız çapına rahatça girmesi ve hafif kabın dolum sırasında devrilmemesi gerekir
• Kova: geniş ağızlıdır; sıçrama kontrolü ve kapak oturtulmadan önce kenarın temiz kalması öne çıkar
• Varil: ağır ve yüksektir; dolum genellikle üstteki tapa deliğinden yapılır, kabın platforma güvenle getirilmesi ve dolu varilin alınması ayrıca planlanır

Dara alma ve kayıt

Net dolumda her kap dolumdan önce tartılır; boş kap ağırlığı sıfırlanır ve ardından yalnızca giren sıvı ölçülür. Kap ağırlıkları tutarlı olan plastik ambalajlarda sabit bir dara değeriyle çalışmak genel olarak mümkündür, ancak metal teneke ve varillerde her kabın ayrı tartılması daha güvenlidir. Dolum ağırlığının kayda geçirilmesi ya da etikete yazdırılması gerekiyorsa bu ihtiyaç teklif aşamasında belirtilmelidir; göstergeye yazıcı ya da veri bağlantısı bu bilgiye göre planlanır. Kayıtlı ağırlıklar, bir şikâyet geldiğinde ilgili partinin hangi ağırlıkta doldurulduğunu göstermeye de yarar; büyük ambalajlarda bu kayıt, tartışmayı belgeye dayandırır.