Mermer Kantarı

Ocakta blok tartımı neden zordur?

Bir mermer bloğu, kantara gelen yüklerin belki de en zorlusudur. Ağırlığı yüksektir, biçimi düzensizdir ve platforma kepçeyle, forkliftle ya da vinçle indirilir. İndirme anında blok platforma çoğu zaman tek bir köşesiyle değer, ardından devrilerek tüm yüzeyiyle oturur. Bu birkaç saniyelik hareket, kantarın günlük olarak karşılaştığı en sert yüklemedir.

Ortam da kolay değildir. Ocakta toz, blok kesiminden gelen su ve çamur, gün içinde büyük sıcaklık farkları ve sürekli iş makinesi trafiği vardır. Kantarın zemini çoğu zaman bir fabrika betonu değil, ocak sahasında hazırlanmış bir temeldir. Bu nedenle mermer kantarında hem platform gövdesi hem de yük hücreleri, düz bir depo zemininde çalışan bir yer baskülünden farklı bir mantıkla seçilir.

Yapı: tek şaseli çelik platform ve 30 tonluk baskı hücreleri

MK’nin platformu tek şaseli, kalın kesitli bir çelik gövdeden oluşur. Platform aşırı yüke ve darbelere dayanıklı olarak tanımlanır; amaç, blok bir köşeye sertçe indiğinde platformun kalıcı şekil değiştirmemesi ve kuvveti hücrelere bozulmadan aktarmasıdır.

Platformun altında dört adet baskı tipi çelik yük hücresi bulunur ve her birinin kapasitesi 30 tondur. Baskı tipi hücre, yükü üstünden doğrudan eksen boyunca alır; bu yapı, büyük ve darbeli yüklerin tartıldığı uygulamalarda yaygın olarak tercih edilir. Hücre kapasitesinin kantar kapasitesinden yüksek tutulması, darbe anında oluşan ani kuvvet artışına karşı bir güvenlik payı bırakır. Örneğin dört hücrenin toplam taşıma değeri 120 tondur; kantarın tartım kapasitesi bunun çok altında belirlendiğinde, bloğun bir köşeye vurduğu anda tek hücreye binen kuvvet de bu pay içinde kalır.

Teknik dokümandaki örnek yapılandırmada platform 200 × 300 cm ölçüsünde ve 50 cm yüksekliktedir. Ancak MK serisi istenen ölçü ve kapasitede üretilebildiği için platform, ocağın standart blok ölçüsüne ve kullanılan iş makinesinin çatal ya da kepçe genişliğine göre boyutlandırılır.

Tahmin yerine tartım: blok ağırlığı hesabı

Birçok ocakta blok ağırlığı hâlâ boyutlardan hesaplanır. Örneğin 2,0 × 1,5 × 1,2 m ölçülerinde bir blok 3,6 m³ hacme sahiptir; yoğunluk yaklaşık 2,7 t/m³ alınırsa blok yaklaşık 9,7 ton eder. Bu hesap düzgün kesilmiş bir prizma için makuldür, ama gerçek bloklar köşeleri kırık, yüzeyleri eğimli ve içlerinde çatlak ya da boşluk bulunan parçalardır. Taşın türüne göre yoğunluk da değişir.

Ölçüdeki birkaç santimetrelik hata ve yoğunluktaki küçük bir sapma, blok başına yüzlerce kilogramlık farka dönüşebilir. Blokların ağırlık üzerinden satıldığı ya da nakliye ücretinin tonaj üzerinden ödendiği durumlarda bu fark doğrudan gelir kaybı ya da itiraz demektir. Blok kantarda tartıldığında hesap yerine ölçüm konuşur ve her bloğa ait ağırlık fişle belgelenir.

Toplama özelliği ve sevkiyat kaydı

Göstergenin üst üste toplama özelliği, ardışık tartımları hafızada biriktirir. Bir kamyona yüklenecek blokların her biri ayrı ayrı tartıldığında, gösterge hem tek blok ağırlığını hem de o sevkiyatın toplamını verir. Böylece aracın taşıyacağı toplam yük, kamyon daha yüklenmeden bilinir ve aşırı yükleme riski önceden görülür.

Her tartım RS 232 çıkışı üzerinden fiş veya etiket olarak basılabilir, kayıtlar bilgisayara aktarılabilir. Blok üzerine yapıştırılan ya da boyayla yazılan ağırlık bilgisi, bloğun ocaktan fabrikaya kadar izlenmesini kolaylaştırır. Gösterge LED ya da LCD ekranla sunulur; dahili şarjlı akü ve 220 V şebeke ile çalışabildiği için elektrik altyapısı sınırlı sahalarda da kullanılabilir.