KBH Küçükbaş Hayvan Baskülü

Kapılı gövde neden işe yarar?

Küçükbaş hayvanı tartmanın en zor yanı, onu birkaç saniyeliğine sürüden ayırıp hareketsiz tutmaktır. Açık bir platformda koyun ya da keçi ya hemen iner ya da arkasındaki hayvanı da peşinden çeker. KBH’de baskülün iki yan duvarı kapalıdır; hayvan yalnız ileri ya da geri bakabilir. Bir uçtaki kapıdan girer, kapı arkasından kapanır, tartılır ve karşı uçtaki kapıdan çıkar.

Bu düzen, ağıl çıkışına ya da bir sıra koridoruna yerleştirildiğinde sürüyü tek yönlü bir akışa dönüştürür. Öndeki hayvan çıkarken arkadaki girmeye hazırdır; operatör de kapıları açıp kapatmak ve değeri kaydetmek dışında hayvana elle müdahale etmek zorunda kalmaz. Hayvanın elle kaldırılıp bir teraziye konduğu eski yönteme göre hem yetiştiricinin beli daha az yorulur hem de hayvan daha az strese girer.

KBH 1 mi, KBH 4 mü?

İki model aynı kapasite ve ölçü aralığında üretilir; fark platformun altındaki yük hücresi düzenindedir.

• KBH 1: platform, ortadaki tek bir yük hücresine oturur. Yapı sadedir, baskül daha hafif kalır ve sık taşınacağı yerlerde pratiktir.
• KBH 4: platform dört köşedeki yük hücresiyle taşınır. Hayvan platformun bir ucuna yaslandığında ya da kapıya dayandığında bile yük dört noktaya paylaştırılır; günde çok sayıda hayvanın tartıldığı ve hayvanların platformda sık yer değiştirdiği işletmelerde tercih edilir.

Karar verirken iki soruyu sormak yeterlidir: baskül her gün başka bir ağıla mı gidecek, yoksa büyük ölçüde aynı yerde mi kalacak? Bir tartım gününde kaç hayvan geçecek? Sık taşınan, orta sayıda hayvan tartılan bir düzende KBH 1; sabit bir geçitte yoğun tartım yapılan bir düzende KBH 4 daha uygun düşer.

Kapasite, okuma adımı ve ölçü

Teknik tabloda kapasite 300/600 kg, okuma adımı 0,1/0,2 kg olarak verilir: 300 kg kapasitede baskül 0,1 kg, 600 kg kapasitede 0,2 kg adımla okur. Yetişkin bir koç ya da teke için 300 kg bile geniş bir paydır; burada belirleyici olan, kuzu ve oğlak gibi hafif hayvanlarda küçük kilo farklarının görülebilmesidir.

Bunun neden önemli olduğunu basit bir hesap gösterir. Örneğin bir kuzu ilk tartımda 18,4 kg, 30 gün sonra 24,7 kg geliyorsa günlük canlı ağırlık artışı (24,7 − 18,4) ÷ 30 = 0,21 kg’dır. Bir kilogramlık adımla okuyan bir terazide aynı kuzu 18 ve 25 kg olarak görünür ve hesap 0,23 kg’a kayar; sürü genelinde bu sapma, hangi kuzuların geride kaldığına dair yanlış bir tablo çizebilir. 0,1 kg’lık adım, kısa aralıklı tartımlarda bile gerçek gelişimi yakalamayı kolaylaştırır.

Platform ölçüsü 50 × 90 cm ile 60 × 100 cm arasında seçilir. Dar ölçü, kuzu ve oğlak ağırlıklı sürülerde hayvanın içeride dönmesini engeller; geniş ölçü ise iri yapılı koç ve tekelerin rahat girebilmesini sağlar. Sürünüzün yapısı bu aralığın dışında bir ölçü gerektiriyorsa istenen ölçü ve kapasitede üretim yapılabilir.

Taşıma ve saha kullanımı

KBH’nin iki yanındaki tekerler, baskülün tek kişi tarafından itilerek yer değiştirmesini sağlar. Kışın ağılda, baharda merada ya da kırkım sırasında barınak önünde tartım yapan işletmeler için bu, aynı baskülün yıl boyu farklı noktalarda kullanılması anlamına gelir. Gövde elektrostatik fırın boyalıdır; nemli ağıl tabanına, gübreye ve yağmura karşı korunur.

İndikatör, dahili şarj edilebilir bataryası sayesinde elektrik bağlantısı olmayan merada da çalışır; ağıla dönüldüğünde 220V AC şebekeye bağlanarak hem şarj edilir hem de beslenir. Kullanılmadığında gösterge kendini kapatır ve gücü korur; böylece uzun bir tartım gününde batarya boşa tükenmez. Tartıma başlamadan önce baskülü sert ve düz bir zemine çekmek, tekerlerin değil platform ayaklarının yükü taşıdığından emin olmak doğru sonuç için önemlidir.

Kayıt ve ayıklamada indikatörün katkısı

Hayvan kapılar arasında sakinleştiğinde HOLD tuşu değeri ekranda sabitler; operatör küpe numarasını okurken ağırlığı kaçırmaz. Değerler RS 232 üzerinden bilgisayara aktarılabilir, fiş ya da etiket olarak basılabilir. Damızlık seçimi ya da satış öncesi ayırma yapılıyorsa HI-OK-LO kontrol tartımı işe yarar: örneğin satılık kuzu için 35–45 kg aralığı girildiğinde, bu aralıktaki kuzular sesli uyarıyla işaretlenir ve ayrı bölmeye yönlendirilir.

Çok küçük kuzu ve oğlakları kapılı bölmede tartmak yerine bir sepet ya da kasa içinde tartmak daha kolay olabilir. Bu durumda boş kasa platforma konup dara alınır; ekrandaki değer yalnız hayvanın ağırlığını gösterir. Dara elle de girilebilir; aynı kasa her gün kullanılıyorsa ağırlığı bir kez not edilir ve her tartımda yeniden alınması gerekmez.